Nieuwe spreker: Wonne Scraeyen

Welke rol speelt mode in jouw eigen leven, en wanneer begon je er meer in te zien dan alleen kleding of uiterlijk vertoon?
Ik kan me eigenlijk niet anders herinneren. Veel van mijn eerste ervaringen met kleding die mij bewust bijstaan gaan terug tot toen ik nog klein was, dus er is altijd wel een soort aangescherpte gevoeligheid geweest voor alles wat met textiel te maken had. Recent hoorde ik ook iemand zeggen dat textiel het eerste culturele artefact is waarmee we als pasgeboren kind in aanraking komen. Toch onderschatten we de impact ervan. Waar het voor velen misschien pas later komt dat mode een andere dimensie krijgt los van het modieuze of uiterlijk vertoon, was dat voor mij de basis van alles. Onbewust ervaarde ik al snel het effect van kleding, ook op emotioneel en mentaal vlak. Naarmate ik opgroeide, werd kleding steeds meer mijn ‘visitekaartje’. Van nature ben ik eerder introvert, al heb ik wel een sterke mening. En dat vertaalt zich ergens in hoe ik me kleed. Ik ga kleur en prints niet uit de weg en kleed me nooit voor de blik van anderen — heb ik nooit gedaan en zal ik ook nooit doen.

Waarom ben je mode kritisch en maatschappelijk gaan bekijken?
Net omdat ik zelf die persoonlijke ervaring had van wat mode kan betekenen en doen, mentaal en fysiek en ook voor jezelf of in verbinding met anderen, voelde ik dat ik hier iets meer mee wou doen. Wanneer ik in een modecontext kom of met anderen in de modewereld spreek, merk ik vaak dat ik toch anders naar mode kijk. Of eigenlijk net niet ‘kijk’, maar echt ervaar. Ik zie kansen in wat mode kan zijn wanneer het niet wordt beschouwd als oppervlakkig of puur uiterlijk. En dat probeer ik uit te dragen, niet door te beweren dat ik dé antwoorden heb — die heeft niemand volgens mij — maar door vragen op te werpen en zo een conversatie op gang te brengen.

Je stelt dat ook ‘niet-keuzes’ in kleding keuzes zijn. Wat zegt onze dagelijkse kleerkast over de verwachtingen en normen die we onbewust met ons meedragen?
Het mooiste voorbeeld daarvan is mijn allereerste project, Written Wrinkles. Het uitgangspunt is heel simpel: waarom strijken we? Het is niet langer dan een A4’tje groot, maar het zet aan tot nadenken over dit fenomeen. Strijken is uiteindelijk niet meer dan een maatschappelijke norm waar de meerderheid zich naar schikt. Zelfs zij die beweren niets met mode te hebben — wat sowieso een oxymoron is, want zolang je je elke dag aankleedt, is mode een onderdeel van je leven — zullen toch niet snel geneigd zijn om buiten te komen in een gekreukeld hemd. Puur omdat er een bepaalde connotatie aan gekoppeld is — die nergens op gebaseerd is. Het is een sociaal construct. En zo zijn er wel meerdere die ons in de greep houden en op een bepaalde manier conditioneren. Dit lijkt misschien onschuldig, maar tel ze allemaal eens op en mode kan heel beladen worden, zonder dat we ons er per se van bewust zijn.
Welke onderbelichte verhalen of stemmen in de modewereld verdienen volgens jou dringend meer ruimte?
Alle onzichtbare handen. Er is stilaan wat meer transparantie op dat vlak. De bubbel van de designer die alles alleen doet wordt hier en daar al wat meer doorprikt, maar gezichten of namen worden nog niet vaak aan de mensen achter de schermen gegeven. En een tweede grote is diversiteit, op alle vlakken, maar vooral lichamelijk. Er was een periode waarin de catwalks meer body diversity toonden, maar daar is nu alweer amper iets van te merken. Afgelopen modeweken versterkten dat vermoeden: we zijn terug bij af, of soms zelfs nog verder van huis. Mode lijkt zich steeds maar op één bepaald aspect van diversiteit te kunnen richten. Het werk dat op één vlak is gedaan, wordt dan beetje bij beetje weer losgelaten ten gunste van een ander aspect. Zo blijven we vastzitten in een soort vicieuze cirkel. Een duurzaam ‘en-en-verhaal’ blijkt een serieuze opgave. Modehuizen gaan er vaak in mee als trendgegeven, omwille van het morele aanzien van buitenaf. Maar eens dit is opgekrikt en hun image voldoende is gepolijst, keren ze vaak weer terug naar ‘business as usual’.

Wat hoop je dat cursisten na jouw sessie anders doen wanneer ze ’s ochtends voor hun kleerkast staan?

Misschien om te beginnen niet meteen naar het strijkijzer grijpen. En in het ruimere plaatje, om niet vanuit de blik van anderen te redeneren, maar puur vanuit je eigen gevoel. Het kan snel zweverig klinken, maar voor mij ligt daarin toch de kern van alles. Dicht bij jezelf blijven en doen wat goed voelt voor jou. Tuurlijk, er zijn zaken om rekening mee te houden. Ik ben me ervan bewust dat niet iedereen zomaar eender wat kan aandoen op dagelijkse basis, maar het kan al in kleine dingen zitten. Laat anderen jouw relatie tot kleding — en je lichaam — niet bepalen. Wat zogezegd wel of niet kan. Zolang jouw gevoel goed zit, kan het. Zelf werk ik het merendeel van thuis uit en zie ik soms niemand op mijn dag, maar toch kleed ik me ’s ochtends aan op een manier die helemaal als ‘mij’ aanvoelt. Het is iets dat ik puur voor mezelf doe, nooit voor de ander, of ik nu thuis ben of de deur uit moet.

Welk moment uit de modegeschiedenis zou je van dichtbij willen meemaken, en waarom?
Als het kon elke stijlperiode, om eens te kunnen proeven van alle facetten die de mode tot nu toe al heeft gekend. De periode waarin het korset werd losgelaten, het moment waarop broeken niet langer als iets voor mannen werden gezien. Emancipatorische momenten zoals deze. Maar evengoed de presentaties destijds in het atelier van Christian Dior of deel uitmaken van de entourage van Elsa Schiaparelli. En recenter de ‘shock’ veroorzaakt door ontwerpers zoals Yohji Yamamoto en Rei Kawakubo die in Parijs de Japanse mode introduceerden. Heel Belgisch, de beginjaren van Martin Margiela en de Antwerpse Zes. En meer op persoonlijk vlak, teruggaan in de tijd naar mijn eigen voorouders.