Van een studie Rechten naar Kunstwetenschappen: wat trok je definitief over de streep om voor de kunst en cultuur te kiezen?
Puur uit interesse. Ik was, bij wijze van hobby, bezig met een opleiding Gids/Reisleider en in het basisjaar kregen we de module Bronnengebruik Cultureel. Dat is een (beperkt) overzicht van de kunstgeschiedenis in een tiental lessen. Het smaakte naar meer. Ik heb toen beslist een opleiding Kunstwetenschappen te volgen aan de UGent. Zonder een echt plan eigenlijk en zonder verwachtingen. Ik zou wel zien waar het toe leidde. Toen ik afstudeerde en uiteindelijk de kans kreeg om te gaan gidsen en om de lessenreeks Bronnengebruik Cultureel zelf over te nemen omdat de docent op pensioen ging, ben ik gewoon gesprongen. Dus je kan zeggen dat de carrièreswitch louter toevallig was. Ik had nooit de bedoeling het juridische los te laten, want ik deed dat ook erg graag. Maar eens iets helemaal anders doen is heel verrijkend. En momenteel combineer ik zelfs de twee in een project rond kunstvervalsingen, waar ook juridische elementen bij komen kijken. Het beste van twee werelden!
Je geeft lezingen over uiteenlopende thema’s, waaronder ‘Dieren in de kunst’. Wat is het vreemdste of mooiste dierenverhaal dat je in de kunstgeschiedenis bent tegengekomen?
Er zijn er zoveel…. Ik ben sowieso het meest gefascineerd door de oude kunst uit de Lage Landen. En dan denk ik spontaan aan de vele apenstukjes. Heel grappig om te zien hoe mensen als apen voorgesteld werden. En het doet je nadenken over waar wij mensen soms toch mee bezig zijn. Als je mensen ziet die ‘mensendingen’ doen, lijkt dat heel normaal. Als je de mensen vervangt door apen wordt het grappig. Terwijl sommige zaken die wij als mensen doen ook best grappig zijn waneer je erover nadenkt.
Als docent in de opleiding tot gids leer je anderen hoe je verhalen overbrengt. Wat is jouw geheim om een kunstwerk echt tot leven te wekken voor een groep?
Mensen laten kijken. Echt laten kijken. Ik leg daar in al mijn lessen de nadruk op. We denken zo vaak dat we een kunstwerk kennen, tot we er echt beginnen naar kijken. Wist je dat we in een museum gemiddeld tussen de 17 à 30 seconden stil staan bij een schilderij? Dan heb je wel gekeken, maar heb je niet veel gezien natuurlijk. In dit kader is het ook belangrijk om eenzelfde kunstwerk vanuit verschillende thema’s te belichten. Wat vertelt een werk je over de context waarin het gemaakt werd, over de opdrachtgever, over de kunstenaar, etc? Soms hebben we nogal de neiging om ons te beperken tot wat er op een werk staat. Maar kunstwerken vertellen ons zoveel over tijdsgeest, opvattingen en over de mensen die in een bepaalde periode leefden. Kijken is trouwens het leukst wanneer je het niet alleen doen. Andere mensen zien andere dingen. En op die manier is het heel verrijkend om in groep over kunst te praten.
Hand op het hart: heeft jouw juridische achtergrond je op een of andere manier anders leren kijken naar kunst en de geschiedenis ervan?
Wellicht wel. Als jurist leerde ik heel analytisch te denken. Wat is precies het probleem? Hoe kunnen we dat voorkomen of oplossen? Juristen stellen zichzelf veel vragen. Ik doe dat ook wanneer ik naar kunst kijk. Wat wil men hiermee zeggen? Waarom? Wat weten we echt en wat denken we te weten?
Je staat binnenkort op onze kalender met zowel online lessen als fysieke rondleidingen. Wat hoop je dat mensen na jouw sessie anders ervaren wanneer ze een museum binnenstappen of een kunstwerk op hun scherm bekijken?
Dat ze de tijd nemen om naar kunst te kijken. Het grootste compliment dat ik ooit kreeg van een cursist was: “Naar kunst kijken zal nooit meer hetzelfde zijn. We gaan vanaf nu wel heel veel tijd moeten uittrekken om naar een museum te gaan om alles te kunnen bekijken wat je ons geleerd hebt.” Mensen hebben soms schrik om zelf uitspraken te doen over kunstwerken. Heel vaak hoor ik: “ik ken hier niets van”. Maar je hoeft helemaal geen kunst gestudeerd te hebben om ervan te genieten of om er zaken in te zien. Er gewoon de tijd voor nemen door zelf goed te kijken is al een heel goed begin!
Als je een tijdmachine had: voor welk iconisch meesterwerk uit de kunstgeschiedenis zou je graag op de eerste rij hebben gestaan toen het geschilderd werd?
Dat is een moeilijke vraag. Mag ik er twee nemen? Het Arnolfini Portret van Jan van Eyck. Zoveel vragen die hier nog moeten opgelost worden! Welke Arnolfini is nu precies geportretteerd? Naar aanleiding van welke gelegenheid liet men het werk maken?
Wie zijn de mensen die we in de spiegel zien binnenkomen? Is dit echt de huiskamer van de Arnolfini’s? Er wordt heel veel gespeculeerd, maar de jurist in mij zou graag de bewijzen zien natuurlijk. Of horen van de mensen die zich zelf lieten afbeelden.
En De nachtwacht van Rembrandt van Rijn. Ik vraag me af wat de afgebeelde kloveniers er zelf van vonden. Waren ze tevreden met het werk of hadden ze toch liever een traditioneel portret?